أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
69
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
بار توراة بر پشت ايشان نهادند يعنى تكليف كردند ايشان را بتوراة دانستن و عمل كردن به آن « 1 » پس آنگه ايشان برنداشتند توراة را ؛ يعنى به آن كار نكردند و منتفع نشدند ، و در آنجا بشارت بود ايشان را بآمدن پيغمبر ما و امر بود بايمان بوى ؛ چون بيامد ايمان نياوردند مثل ايشان چون مثل دراز گوش است كه كتابهاى بزرگ و گران « 2 » بردارد از كتابهاى علمى و نداند كه بر پشت وى چيست و حاصل وى از آن جز رنج چيز ديگر نباشد و اين مثل و داستان كه خداى تعالى زد براى ايشان مثلى بد است قومى را كه آيات خداى را بدروغ داشتند و ظلم و بيدادى كردند و خداى تعالى راه ننمايد قوم ظالمان را كه در آيات او نظر نكنند و بالطاف او بهرهمند نشوند . [ سوره الجمعة ( 62 ) : آيات 6 تا 8 ] قُلْ يا أَيُّهَا الَّذِينَ هادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِياءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ( 6 ) وَ لا يَتَمَنَّوْنَهُ أَبَداً بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ ( 7 ) قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 8 ) بگوى اى محمّد و جواب ده جهودان را كه ميگويند : ما دوستان خدائيم كه : اى جهودان اگر دعوى ميكنيد كه شما دوستان خداايد از ميان جملهء مردمان « 3 » اگر راست ميگوئيد مرگ بآرزو خواهيد تا از اين زندان عنا و خوارى باز رهيد و بسراى كرامت كه خداى تعالى از براى دوستان خود ساخته است برسيد كه هر كه دوست
--> ( 1 ) - در نسخهء قديم : « برآن » . ( 2 ) - در نسخهء قديم : « گرانبار » و در برهان قاطع گفته : « گرانبار باباى ابجد بر وزن نشاندار بمعنى باردار و بارور باشد اعمّ از درخت و حيوان و انسان ، و شخصى را نيز گويند كه مال و اسباب و بنه و غنايم بسيار داشته باشد و كنايه از انسان و حيوان حامله هم هست » و از استعمال مصنّف ( ره ) بنابراين نسخه برميآيد كه « گرانبار » بمعنى مطلق سنگين و گران است فتفطّن . ( 3 ) - نصّ عبارت ابو الفتوح ( ره ) بجاى عبارت : « از ميان جملهء مردمان » اين عبارت است ( ج 5 چاپ اوّل ؛ ص 318 ؛ س 6 ) : « بيرون اين اين مردمان كه محمّد ( ص ) است و صحابهء او » .